Begonia plamista (Begonia maculata) – pielęgnacja: światło, podlewanie i rozmnażanie
Begonia maculata · Begoniaceae
Begonia plamista (Begonia maculata) to wzniesiona begonia o pędach przypominających trzcinę, z długimi, wąskimi liśćmi pokrytymi srebrzystobiałymi kropkami i ciemnoczerwonym spodem. Dzięki graficznemu wyglądowi stała się w ostatnich latach jedną z najczęściej fotografowanych roślin doniczkowych. Nie jest szczególnie delikatna, ale nie znosi przemoczonego podłoża i bezpośredniego słońca.
Jak rozpoznać begonię plamistą
Begonia maculata należy do begonii trzcinowych: ma wzniesione, podobne do bambusa pędy z wyraźnymi kolankami, które z wiekiem drewnieją. RHS opisuje liście jako zielone ze srebrzystobiałymi plamkami na wierzchu i czerwone od spodu, o sercowatej nasadzie i falistym brzegu. Latem wypuszcza zwisające grona jasnoróżowych lub białych kwiatów.
RHS podaje, że dorosła roślina osiąga około 50–100 cm wysokości i do 50 cm szerokości, w ciągu dwóch do pięciu lat. W krajach anglojęzycznych nazywa się ją polka dot begonia („begonia w groszki”), a także spotted begonia lub trout begonia („begonia pstrągowa”).
Należy do rodziny begoniowatych, Begoniaceae. Baza Plants of the World Online prowadzona przez Kew podaje jako jej naturalny zasięg Brazylię, konkretnie stan Rio de Janeiro. Jak wiele begonii rośnie w podszycie lasu, co tłumaczy, dlaczego potrzebuje jasnego, ale rozproszonego światła.
Światło
RHS podaje, że begonie trzcinowe potrzebują dobrego światła, by miały mocne pędy i obficie kwitły, ale trzeba je chronić przed bezpośrednim słońcem, żeby liście się nie przypaliły. Idealne jest okno wschodnie albo miejsce w głębi pokoju przy oknie południowym lub zachodnim, za firanką. Przy słabym świetle pędy się wyciągają, a roślina rzednie.
Podlewanie
RHS radzi nigdy nie dopuszczać do całkowitego przeschnięcia podłoża, ale też go nie przelewać. Celuj w podłoże wilgotne, ale dobrze przepuszczalne. Podlewaj, gdy wierzchnia warstwa zaczyna przesychać, wylewaj wodę z podstawki, a zimą podlewaj mniej.
Lej wodę u nasady i utrzymuj liście suche. NC State Extension ostrzega, że przelane begonie są bardzo podatne na gnicie korzeni i choroby grzybowe, i zaleca podlewanie u nasady bez moczenia liści.
Podłoże i przesadzanie
RHS zaleca lekkie, przepuszczalne, beztorfowe podłoże do roślin doniczkowych albo beztorfową mieszankę na bazie ziemi gliniastej, na przykład John Innes No. 2.
Przesadzaj wiosną, gdy korzenie wypełnią doniczkę, i zwiększaj ją tylko o jeden rozmiar. Duża ilość mokrego podłoża zwiększa ryzyko gnicia. Wysokie rośliny mogą potrzebować podpórki lub cięższej doniczki, żeby się nie przewracały.
Wilgotność i temperatura
Begonia plamista lubi wilgotne powietrze, ale nie mokre liście. Zamiast zraszać, zwiększaj wilgotność pośrednio: RHS proponuje postawić doniczkę na tacce ze żwirem lub keramzytem, z wodą sięgającą tuż pod ich powierzchnię. Nie przesadzaj jednak. RHS zauważa, że zbyt wilgotne i nieruchome powietrze prowadzi do gnicia i opadania liści.
Dla begonii trzcinowych RHS zaleca 15–22 °C, dla tego gatunku podaje optimum około 19 °C, a zimowe minimum 10–15 °C. Trzymaj ją z dala od przeciągów i kaloryferów.
Nawożenie
Od maja do września nawoź dorosłe rośliny nawozem z wysoką zawartością potasu w dawce z etykiety, jak RHS zaleca dla begonii trzcinowych. Konkretnie dla B. maculata RHS proponuje zrównoważony nawóz płynny przy co drugim podlewaniu. Zimą nie nawoź.
Uszczykiwanie i przycinanie
Begonie trzcinowe mają tendencję do wybijania w górę i ogałacania się u podstawy. Uszczykiwanie wierzchołków pobudza rozgałęzianie, a wyciągnięte pędy możesz wiosną skrócić. RHS opisuje też mocniejsze cięcie begonii trzcinowych, do około 15 cm nad podstawą, po którym roślina odrasta. Usunięte wierzchołki wykorzystaj jako sadzonki.
Jak rozmnażać begonię plamistą z sadzonek
Begonia maculata rozmnaża się z sadzonek pędowych. Dla begonii trzcinowych RHS zaleca kwiecień.
- Odetnij sadzonkę wierzchołkową o długości 8–10 cm tuż pod kolankiem (węzłem).
- Usuń dolne liście, zostawiając dwa–trzy na górze.
- Włóż sadzonkę do piaszczystego, beztorfowego podłoża do ukorzeniania tak, by węzeł znalazł się pod powierzchnią.
- Zapewnij ciepło. RHS zaleca ogrzewanie od spodu w temperaturze 18–21 °C. Sprawdzi się też ciepły pokój i przezroczysta osłona; codziennie ją wietrz.
- Trzymaj sadzonkę z dala od bezpośredniego słońca, a podłoże tylko lekko wilgotne. Gdy się ukorzeni i zacznie rosnąć, przesadź ją do zwykłego podłoża.
Odmiany
Kropki to nie wariegacja, lecz naturalny wzór gatunku. RHS wymienia też formę ‘Wightii’ o długich, wąskich, zielonych liściach z karmazynowoczerwonym spodem i srebrzystobiałymi kropkami.
Pięć częstych błędów
- Zraszanie liści. Mokre liście sprzyjają mączniakowi prawdziwemu i szarej pleśni. Użyj raczej tacki z kamykami.
- Podlewanie „na wszelki wypadek”. Stale mokre podłoże to najszybsza droga do gnicia pędów i korzeni.
- Słoneczny parapet od południa. RHS ostrzega, że ciągłe bezpośrednie słońce przypala liście.
- Przeciągi i zimowy chłód. Poniżej 10–15 °C roślina cierpi i gubi liście.
- Za duża doniczka. Więcej podłoża zatrzymuje więcej wody, niż korzenie są w stanie zużyć.
Najczęstsze problemy
| Objaw | Przyczyna | Rozwiązanie |
|---|---|---|
| Biały, mączysty nalot na liściach | mączniak prawdziwy | usuń porażone liście, popraw cyrkulację powietrza, utrzymuj liście suche |
| Szary puszysty nalot, gnijące liście | szara pleśń (botrytis), przelanie, wilgotne nieruchome powietrze | podlewaj mniej, wietrz, usuń porażone części |
| Czerniejąca, gnijąca podstawa pędu | zgnilizna pędów i korzeni | pozwól podłożu przeschnąć, ukorzeń zdrowe wierzchołki jako sadzonki |
| Opadanie liści | przelanie, zimno, przeciągi | dostosuj podlewanie, utrzymuj powyżej 15 °C |
| Brązowe, przypalone plamy | bezpośrednie słońce | przenieś w rozproszone światło |
| Wyciągnięte, rzadkie pędy | za mało światła | jaśniejsze miejsce, uszczykuj wierzchołki |
| Białe, watowate skupiska | wełnowce | zobacz wełnowce |
| Srebrzyste smugi, zniekształcone liście | wciornastki | zobacz wciornastki |
| Kropkowanie, delikatne pajęczynki | przędziorki | zobacz przędziorki |
RHS wymienia jako szkodniki B. maculata także mszyce i opuchlaki.
Czy begonia plamista jest trująca dla zwierząt?
ASPCA wymienia begonie (Begonia spp.) jako toksyczne dla psów, kotów i koni. Zawierają rozpuszczalne szczawiany wapnia, a najbardziej toksyczne są części podziemne. U psów i kotów głównymi objawami są wymioty i ślinienie. NC State Extension ocenia toksyczność jako niską, zauważa, że sok może podrażniać skórę, i zalicza dzieci do grup narażonych.
Trzymaj roślinę poza zasięgiem zwierząt i małych dzieci, a przy przycinaniu i przesadzaniu zakładaj rękawice.
Pstre i znane odmiany
- 'Wightii' — naturalny wzór
Częste pytania
Jak często podlewać begonię plamistą?
Nigdy nie dopuszczaj do całkowitego przeschnięcia podłoża, ale unikaj też przemoczenia. Podlewaj, gdy wierzchnia warstwa zaczyna przesychać, a zimą ogranicz podlewanie. Lej wodę u nasady rośliny, nie na liście.
Dlaczego begonia plamista gubi liście?
Zwykle przyczyną jest przelanie, zimne przeciągi albo zbyt wilgotne i nieruchome powietrze, przez które liście gniją i opadają. Sprawdź, czy podłoże nie pozostaje stale mokre i czy roślina nie stoi przy zimnym oknie lub drzwiach.
Czy Begonia maculata znosi bezpośrednie słońce?
Nie. RHS podaje, że nie toleruje ciągłego bezpośredniego słońca, które przypala liście. Potrzebuje dużo rozproszonego światła, inaczej pędy się wyciągają.
Czy begonia plamista jest trująca dla kotów i psów?
Tak. ASPCA wymienia begonie jako toksyczne dla kotów, psów i koni. Zawierają rozpuszczalne szczawiany, najbardziej skoncentrowane w częściach podziemnych, i mogą wywołać wymioty i ślinienie.
Jak rozmnożyć begonię plamistą?
Z sadzonek pędowych o długości 8–10 cm. RHS zaleca pobierać je w kwietniu, wsadzać do piaszczystego podłoża do ukorzeniania i ukorzeniać z ogrzewaniem od spodu w temperaturze 18–21 °C.
Czy begonię plamistą zraszać?
Lepiej nie. Mokre liście sprzyjają mączniakowi prawdziwemu i szarej pleśni. Wilgotność zwiększaj raczej tacką z kamykami.
Źródła
- ASPCA — Begonia (Begonia spp.)
- RHS — Begonia maculata
- RHS — Begonias as houseplants
- RHS — Begonia maculata 'Wightii'
- NC State Extension — Begonia
- POWO (Kew) — Begonia maculata
Informacje o pielęgnacji są ogólne; każda roślina i każdy dom są inne. W grze uprawa jest uproszczona.