Monstera adansonii czy obliqua: jak sprawdzić, czy twoja Monstera obliqua jest prawdziwa

Patrz na fakturę liścia i na łodygę, a nie na liczbę dziur. Według opisu botanicznego Monstera obliqua ma cienkie, błoniaste liście o długości zwykle 8–15 cm, łodygę grubą zaledwie na kilka milimetrów, a dziury (jeśli w ogóle są) układają się w jednym rzędzie po każdej stronie nerwu głównego. Monstera adansonii ma sztywniejsze, lekko skórzaste, błyszczące liście, grubszą łodygę, a na dojrzałych liściach kilka rzędów dziur. Koronkowy, dziurawy liść nie dowodzi, że masz obliqua: większość roślin tego gatunku nie ma dziur wcale.

Monstera adansonii czy obliqua w skrócie

	Monstera adansonii	Monstera obliqua
Kształt liścia	szeroko jajowaty do eliptycznego; RHS: sercowaty	zmienny, najczęściej jajowaty i lekko sierpowaty, z asymetryczną nasadą
Dziury	od braku do wielu; dojrzałe liście mogą mieć kilka rzędów z każdej strony	około 80% okazów nie ma ich wcale; poza tym od jednej do wielu dziur w jednym rzędzie z każdej strony
Faktura liścia	lekko skórzasta, z wierzchu błyszcząca	cienka, błoniasta
Długość liścia (dojrzałe rośliny w naturze)	25–70 cm	zwykle 8–15 cm
Dojrzała łodyga	grubość 1,5–3 cm	grubość 2–7 mm
Wzrost w domu	szybki (NC State)	powolny (RHS)
Dostępność	popularna roślina doniczkowa	rzadka w uprawie (RHS)
Pielęgnacja	jasne rozproszone światło, umiarkowana do wysokiej wilgotność	jasne rozproszone światło, umiarkowana do wysokiej wilgotność
Toksyczność dla zwierząt	trująca dla kotów i psów (NC State); ASPCA: rodzaj Monstera trujący	ASPCA: rodzaj Monstera trujący; RHS: szkodliwa po zjedzeniu

Wymiary liści i łodyg pochodzą z rewizji rodzaju Monstera opracowanej przez Michaela Madisona w 1977 roku i opisują dojrzałe rośliny w naturze. Rośliny doniczkowe są zwykle mniejsze; NC State zauważa, że liście adansonii w domu pozostają mniejsze niż na stanowiskach naturalnych.

Jak sprawdzić, czy Monstera obliqua jest prawdziwa

Żadna pojedyncza cecha tego nie przesądza. Szukaj kilku naraz:

1. Faktura liścia. Madison opisuje blaszkę liściową obliqua jako błoniastą, czyli cienką jak membrana. Liście adansonii określa jako lekko skórzaste i błyszczące z wierzchu. Różnicę wyczujesz palcami: liść obliqua jest cienki, liść adansonii sztywniejszy.
2. Rzędy dziur. U obliqua ewentualne dziury tworzą jeden rząd po każdej stronie nerwu głównego. Dojrzałe liście adansonii mogą mieć dziury w kilku rzędach. Młode liście adansonii mogą nie mieć dziur wcale, więc ten test najlepiej sprawdza się na większych liściach.
3. Łodyga. Dojrzała łodyga obliqua ma 2–7 mm grubości, dojrzała łodyga adansonii 1,5–3 cm. Obliqua jest w ogóle małym pnączem, z ogonkami liściowymi długości 5–15 cm, podczas gdy u adansonii mają one 20–60 cm.
4. Kwiaty. To test dla botaników, bo rośliny w doniczkach kwitną rzadko (RHS pisze tak o obliqua). Obliqua wytwarza zwykle od sześciu do ośmiu kwiatostanów w skupieniu, każdy z małą, jaskrawożółtą pochwą długości około 4–7 cm. Adansonii ma pochwę kremową do jasnożółtej, długości 12–28 cm.

Asymetryczna nasada liścia, od której obliqua wzięła nazwę (po łacinie „ukośna”), nie pomoże. Według Madisona Monstera adansonii subsp. laniata, jedna z form adansonii, też ma wyraźnie nierówną nasadę liścia.

Ile dziur ma Monstera obliqua?

W mediach społecznościowych obliqua to liść, który jest „bardziej dziurą niż liściem”. Dokumentacja botaniczna mówi co innego. Madison przebadał okazy zielnikowe z całego zasięgu gatunku i stwierdził, że około 80% miało liście całobrzegie, bez dziur. Pozostałe były od lekko do mocno dziurawych. Rośliny z perforowanymi liśćmi opisano kiedyś jako osobny gatunek, Monstera expilata; baza Plants of the World Online ogrodów Kew traktuje dziś tę nazwę jako synonim M. obliqua. Madison nie znalazł żadnej prawidłowości geograficznej ani ekologicznej w występowaniu form dziurawych, poza tym, że nie ma ich w Panamie.

Dla kupujących oznacza to dwie rzeczy:

• Dużo dziur nie oznacza obliqua. Adansonii jest bardzo zmienna i jej liście mogą mieć wiele dziur.
• Mało dziur nie wyklucza obliqua. Większość prawdziwych obliqua ma liście pełne.

W źródłach botanicznych nie znaleźliśmy wiarygodnego stosunku powierzchni dziur do liścia, którego dałoby się użyć do identyfikacji, dlatego nie powtarzamy liczb krążących w sieci.

Dlaczego tyle roślin „Monstera obliqua” ma złą etykietę?

Po części chodzi po prostu o pomieszanie nazw w handlu. Baza roślin RHS dobrze to pokazuje: kultywar ‘Monkey Mask’ figuruje zarówno jako Monstera obliqua ‘Monkey Mask’, jak i jako Monstera adansonii ‘Monkey Mask’. Ta sama roślina w sprzedaży nosi dwie różne nazwy gatunkowe.

Do tego dochodzi dostępność. RHS opisuje Monstera obliqua jako rzadką, wolno rosnącą, zwartą roślinę, która potrzebuje 10–20 lat, by osiągnąć pełne rozmiary. NC State Extension opisuje adansonii jako szybko rosnącą i łatwą w uprawie. Madison nazwał adansonii najszerzej rozprzestrzenionym, najpospolitszym i najbardziej zmiennym gatunkiem w swojej grupie i zauważył, że jej podgatunek laniata rośnie nawet na słupkach ogrodzeń i przydrożnych drzewach.

Obliqua nie jest jednak rzadka w naturze. Madison nazwał ją jedynym gatunkiem Monstera, który występuje obficie w dorzeczu Amazonki, gdzie rośnie jako drobne pnącze wzdłuż cieków wodnych. Rzadka jest w uprawie, gdzie według RHS rośnie powoli.

Jeśli więc widzisz szybko rosnące pnącze z owalnymi dziurami i sztywnymi, błyszczącymi liśćmi, każda z tych cech pasuje do opisu adansonii, niezależnie od tego, co jest na etykiecie.

Co sprawdzić przed zakupem Monstera obliqua

Ogólne rady znajdziesz w poradniku o kupowaniu rzadkich roślin. W przypadku obliqua:

• Poproś o zdjęcia liścia i zbliżenie łodygi. Cienki, błoniasty liść i łodyga gruba na kilka milimetrów to dobre znaki. Gruba łodyga i skórzaste, błyszczące liście wskazują na adansonii.
• Poproś o pokazanie kilku liści. Kształt liści obliqua bardzo różni się między roślinami, ale kilka liści obok siebie lepiej pokazuje fakturę i liczbę rzędów dziur niż jeden starannie wybrany liść.
• Zapytaj, skąd pochodzi roślina mateczna i kto ją oznaczył. Sprzedawca, który nic nie wie o pochodzeniu rośliny, nie ma jak potwierdzić jej nazwy.
• Uważaj na kultywary sprzedawane pod dwiema nazwami. Jak pokazuje ‘Monkey Mask’, nazwa gatunku na etykiecie może być tylko handlowym przyzwyczajeniem.

Żadna z tych cech nie daje pełnej pewności przy roślinie, która nie kwitnie. Botanicy rozróżniają te gatunki przede wszystkim po kwiatach i owocach.

Czy Monstera adansonii var. laniata to inna roślina?

Według bazy Plants of the World Online ogrodów Kew oba gatunki są uznane:

• Monstera adansonii pochodzi z tropikalnej Ameryki, od Nikaragui po Boliwię i Brazylię oraz Małe Antyle. Kew uznaje jej podgatunki, m.in. subsp. laniata i subsp. klotzschiana. Madison opisał je w 1977 roku jako odmiany (var. laniata, var. klotzschiana); obecne nazwy podgatunków opublikowali Mayo i Andrade, a dawne nazwy odmian są dziś synonimami. Synonimem jest też Monstera pertusa, i tak samo podaje ją RHS.
• Monstera obliqua pochodzi z obszaru od Kostaryki po tropikalną Amerykę Południową i Trynidad. Jej synonimy to m.in. Monstera expilata i Monstera falcifolia, nazwy nadane pierwotnie różnym kształtom liści.

W praktyce roślina z etykietą „var. laniata” to nadal Monstera adansonii, a nie osobny gatunek.

Czy Monstera obliqua wymaga innej pielęgnacji niż adansonii?

RHS podaje dla obu gatunków te same podstawy: uprawa w domu lub pod szkłem w jasnym rozproszonym świetle, przy umiarkowanej do wysokiej wilgotności, w podłożu bez torfu na bazie ziemi gliniastej. Oba potrzebują co najmniej około 10–15 °C. W sezonie wzrostu podlewaj obficie i co miesiąc zasilaj zrównoważonym nawozem płynnym. Zimą RHS radzi utrzymywać podłoże obliqua ledwie wilgotne, a adansonii podlewać oszczędnie.

W przypadku adansonii NC State dodaje, że woli wysoką wilgotność powietrza, i proponuje nawilżacz albo tacę z mokrymi kamykami. Światło, podlewanie i rozmnażanie opisuje nasz pełny poradnik uprawy Monstera adansonii.

Czy Monstera adansonii i obliqua są trujące dla zwierząt?

ASPCA, podstawowe źródło wiedzy o toksyczności roślin dla zwierząt, nie wymienia żadnego z tych gatunków osobno. W artykule o kłopotliwych roślinach doniczkowych zalicza jednak cały rodzaj Monstera do roślin zawierających nierozpuszczalne szczawiany wapnia, więc obie traktuj jako trujące dla zwierząt. Ich krewną, Monstera deliciosa, ASPCA wymienia jako trującą dla psów i kotów z powodu nierozpuszczalnych szczawianów wapnia, z objawami takimi jak podrażnienie jamy ustnej, ślinienie się, wymioty i trudności w przełykaniu.

• Adansonii: NC State Extension podaje, że stanowi zagrożenie dla kotów, psów i dzieci. Zawiera kryształy szczawianu wapnia, a jej zjedzenie może wywołać zapalenie jamy ustnej i gardła, ślinienie się, wymioty i utratę apetytu. Sok podrażnia skórę.
• Obliqua: Brak osobnego wpisu o toksyczności dla zwierząt, więc najlepsze dostępne dane to ujęcie całego rodzaju przez ASPCA. RHS dodaje, że szkodzi po zjedzeniu, podrażnia skórę i oczy i najlepiej obchodzić się z nią w rękawiczkach. Trzymaj ją z dala od zwierząt jak każdą inną monsterę.

Więcej roślin, które lepiej trzymać poza zasięgiem, znajdziesz w poradniku rośliny trujące dla kotów i psów.