Epipremnum złociste (Epipremnum aureum) – pielęgnacja: światło, podlewanie, rozmnażanie i odmiany

Epipremnum złociste (Epipremnum aureum), nazywane też scindapsusem złocistym lub z angielska pothosem, to jedna z najbardziej wyrozumiałych roślin doniczkowych. Wybacza pominięte podlewanie, wypuszcza długie pędy, które mogą zwisać albo wspinać się po podporze, i niemal bez wysiłku ukorzenia się z sadzonek. Pstrolistne kultywary, takie jak ‘Marble Queen’, uczyniły je też ulubieńcem kolekcjonerów.

Jak rozpoznać epipremnum

Epipremnum to zimozielone pnącze z rodziny obrazkowatych (Araceae). W domu ma błyszczące, skórzaste, sercowate liście, zwykle o długości 8–15 cm. Zależnie od kultywaru są jednolicie zielone albo nakrapiane i marmurkowe w odcieniach żółci, kremu lub bieli. Brązowe korzenie powietrzne wzdłuż pędu pozwalają mu w naturze czepiać się pni drzew.

Baza Plants of the World Online prowadzona przez Kew podaje jako naturalny zasięg wyspę Mo’orea w archipelagu Wysp Towarzystwa w Polinezji Francuskiej. Wciąż spotkasz je w sprzedaży pod starszymi nazwami, takimi jak Scindapsus aureus czy Pothos aureus, a RHS podaje je jako Epipremnum pinnatum ‘Aureum’. Nazwą uznaną w POWO jest Epipremnum aureum.

Epipremnum czy filodendron: najczęściej myli się je z filodendronem pnącym (Philodendron hederaceum). Według NC State Extension epipremnum ma bruzdkowane ogonki liściowe i brak wolnych przylistków na nowych przyrostach. Filodendron ma gładkie ogonki, a każdy nowy liść wyrasta z pochwy (przylistka), która później zasycha i odpada.

Gdy ma się po czym wspinać i dostaje dość światła, epipremnum przechodzi na liście dorosłe: znacznie większe i głęboko wcinane. RHS zauważa, że ‘Marble Queen’ w idealnych warunkach może wytworzyć klapowane liście długości do 90 cm. W wiszącym koszu pozostaje w młodocianej formie z sercowatymi liśćmi.

Wymagania świetlne

Najlepsze jest jasne, rozproszone światło: okno wschodnie lub zachodnie albo okno południowe z firanką. Bezpośrednie letnie słońce przypala liście, zwłaszcza białe lub żółte partie odmian pstrolistnych.

Epipremnum słynie jako roślina do słabego światła i rzeczywiście tam przeżyje. Wytyczne University of Florida podają, że znosi bardzo słabe światło, ale nowe liście są wtedy małe, a pstrolistne kultywary tracą kolor. RHS dodaje, że w głębokim cieniu rośnie słabo. Jeśli chcesz zachować wariegację, zapewnij mu światło. Więcej o wyborze miejsca przeczytasz w poradniku o świetle dla roślin doniczkowych.

Jak często podlewać epipremnum

Podlewaj, gdy wierzchnie około 2 cm podłoża jest suche w dotyku. Wtedy podlej obficie i wylej wodę z podstawki. Nigdy nie zostawiaj doniczki w wodzie.

• Zimą podlewaj rzadziej. Mokre podłoże w chłodzie to główna przyczyna gnicia korzeni.
• RHS zaleca deszczówkę o temperaturze pokojowej lub wodę filtrowaną tam, gdzie woda z kranu jest twarda.
• Jeśli roślina wspina się po palu z mchu, utrzymuj go wilgotnym, żeby wrastały w niego korzenie powietrzne.

Więcej o tym, jak rozpoznać potrzeby rośliny, przeczytasz w poradniku o podlewaniu roślin doniczkowych.

Najlepsze podłoże i przesadzanie

Epipremnum potrzebuje luźnego podłoża, które zatrzymuje trochę wilgoci, ale szybko odprowadza wodę. RHS proponuje:

• 3 części beztorfowego podłoża dla roślin kwasolubnych,
• 1 część grysu,
• 1 część średniej kory storczykowej.

Sprawdzi się też zwykła ziemia do roślin doniczkowych, zwłaszcza rozluźniona korą lub perlitem. Więcej przepisów znajdziesz w poradniku o podłożu dla obrazkowatych.

Przesadzaj wiosną, gdy korzenie wypełnią doniczkę lub wychodzą przez otwory odpływowe, zwykle co dwa–trzy lata. Zwiększaj doniczkę tylko o jeden rozmiar. Za duża zbyt długo pozostaje mokra i sprzyja gniciu korzeni.

Wilgotność i temperatura

W odróżnieniu od wielu tropikalnych roślin doniczkowych epipremnum nie potrzebuje wysokiej wilgotności. Zwykłe powietrze w mieszkaniu wystarczy.

RHS zaleca 18–30 °C, z dala od zimnych przeciągów i kaloryferów. Badania University of Florida wskazują, że kilka godzin w temperaturze 1–4 °C albo gwałtowne wahania temperatury powodują brązowe plamy na środku liści. Uważaj na rośliny na parapecie, gdy zimą wietrzysz pokój.

Nawożenie

Nawoź mniej więcej raz w miesiącu od kwietnia do października uniwersalnym nawozem do roślin doniczkowych, jak proponuje RHS. NC State Extension zaleca co drugi miesiąc. Obie metody się sprawdzą; zimą nie nawoź. Świeżo kupionej lub przesadzonej roślinie daj około czterech tygodni przed pierwszym nawożeniem.

Jak rozmnażać epipremnum

Epipremnum to jedna z najłatwiejszych do rozmnożenia roślin doniczkowych, bo pędy chętnie ukorzeniają się z węzłów.

1. Wybierz zdrowy pęd i znajdź węzeł: miejsce, w którym liść łączy się z łodygą, często z małym korzeniem powietrznym.
2. Przetnij tuż pod węzłem. Każda sadzonka może mieć od jednego do trzech liści. Długie pędy możesz pociąć na kilka kawałków, każdy z węzłem.
3. Wstaw sadzonkę do wody tak, by węzeł był zanurzony, a liście nad powierzchnią. Trzymaj ją w jasnym miejscu bez bezpośredniego słońca.
4. Poczekaj na korzenie. W produkcji ogrodniczej University of Florida podaje pękanie pąków po 2–3 tygodniach i ukorzenienie po 3–4 tygodniach. W chłodnym pokoju może to potrwać dłużej.
5. Posadź ją, najlepiej kilka sadzonek razem, żeby roślina była gęstsza.

Możesz też zastosować odkład: przypnij zwisający pęd do doniczki z przepuszczalnym podłożem, pozwól mu ukorzenić się w węźle i dopiero wtedy odetnij go od rośliny matecznej. Przy cięciu zakładaj rękawice, bo sok podrażnia skórę. Szczegółowy przewodnik znajdziesz w poradniku o rozmnażaniu epipremnum.

Odmiany epipremnum

NC State Extension wymienia między innymi te kultywary:

• ‘Marble Queen’: liście i pędy marmurkowane bielą,
• ‘Njoy’ (Beautifall®): mniejsze, cieńsze liście z kremową wariegacją,
• ‘Pearls and Jade’: liście z zielono-białą wariegacją,
• ‘Snow Queen’: liście z obfitą białą wariegacją,
• ‘Neon’: jaskrawe, żółtozielone liście bez wariegacji,
• ‘Jade’: jednolicie ciemnozielone, najlepszy wybór do słabego światła.

Odmiany pstrolistne potrzebują więcej światła niż zielone. University of Florida wymienia słabe światło, niedobór magnezu i zbyt małą ilość nawozu jako przyczyny utraty wariegacji przez nowe liście. Jeśli pojawi się całkowicie zielony pęd, przytnij go do ostatniego pstrego liścia, żeby nie przejął rośliny. Więcej przeczytasz w poradniku o utracie pstrokatości (rewersji) i w naszym przeglądzie roślin o pstrych liściach.

Najczęstsze problemy

Objaw	Przyczyna	Rozwiązanie
Żółknące starsze liście	podłoże zbyt mokre lub zbyt suche	sprawdzaj wilgotność palcem i dostosuj podlewanie
Czerniejące brzegi liści, więdnięcie w mokrym podłożu	przelanie, gnicie korzeni	pozwól przeschnąć, przytnij rozmiękłe korzenie, przesadź do bardziej gruzełkowatego podłoża
Małe nowe liście, blednąca wariegacja	za mało światła, za mało nawozu	przysuń bliżej okna, nawoź w sezonie wzrostu
Przypalone brązowe plamy na białych partiach	bezpośrednie słońce lub upał	odsuń od bezpośredniego słońca; uszkodzone liście się nie zregenerują
Brązowe plamy na środku liści	chłód lub gwałtowna zmiana temperatury	zimą trzymaj z dala od zimnych przeciągów i otwartych okien
Długie nagie pędy z liśćmi tylko na końcach	naturalne starzenie, słabe światło	przytnij, ukorzeń sadzonki i posadź je z powrotem w doniczce
Białe, puszyste skupiska lub brązowe guzki na pędach	wełnowce, tarczniki	zetrzyj, odizoluj roślinę; zobacz wełnowce na roślinach doniczkowych

Czy epipremnum jest trujące?

ASPCA wymienia epipremnum złociste jako toksyczne dla kotów i psów. Zawiera nierozpuszczalne szczawiany wapnia. Pogryzienie może wywołać podrażnienie jamy ustnej, silne pieczenie jamy ustnej, języka i warg, ślinienie, wymioty i trudności w przełykaniu. Jeśli twój pupil pogryzł roślinę, zadzwoń do weterynarza.

NC State Extension ocenia też stopień toksyczności dla ludzi jako średni i zauważa, że sok może podrażniać skórę. Przy przycinaniu zakładaj rękawice i trzymaj roślinę poza zasięgiem dzieci i zwierząt. Inne rośliny, na które trzeba uważać, znajdziesz w poradniku o roślinach trujących dla kotów i psów.

W grze

Epipremnum ‘Marble Queen’ to jeden z sześciu gatunków w mobilnej grze Rare Leaf Tycoon. Sadzonki z rośliny matecznej odkrywają swój wzór dopiero po ukorzenieniu: zielony, niestabilny, stabilny lub rzadki. Linia stabilna to bezpieczny wybór; niestabilna daje większą szansę na rzadki liść. Uprawa jest w grze uproszczona, a rośliny nigdy nie giną.